Flag UK Flag Deutsch Flag Francais Flag Espagnol Flag Netherlands

Retrapping Adults for Survival (RAS): Maatwerk meet de overleving van Nederlandse broedvogels

TureluurFeest

Dankzij een grote dichtheid aan vogeltellers weten we goed hoe aantallen en verspreiding van Nederlandse vogels zich ontwikkelen. De oorzaken van aantalsveranderingen kennen we echter veel minder goed. Een eerste stap om daar achter te komen is het bestuderen van veranderingen in geboorte en sterfte, die immers samen de aantallen bepalen. Gegevens over broedsucces verkrijgen we uit het nestkaartenproject van SOVON en uit de aantalsverhouding tussen jonge en volwassen vogels gevangen in het Constant Effort Sites ringproject. Terugvangsten van eerder geringde vogels geven daarbij informatie over overleving en sterfte. Het CES bestrijkt een beperkte groep algemene zangvogels, maar omdat veel vogelsoorten broedplaatstrouw vertonen is het mogelijk om ook hun overlevingskansen te meten door broedvogels te ringen en in volgende jaren weer terug te vangen of af te lezen. Dat gebeurt in het Retrapping Adults for Survival project (RAS). RAS en CES worden georganiseerd door het Vogeltrekstation en uitgevoerd door vrijwilligers.

TureluurFeest

Omdat elke soort een eigen aanpak vereist is RAS een veel minder gestandaardiseerd project dan het CES, maar omdat doorgaans gewerkt wordt aan één soort per gebied kunnen ook van minder algemene soorten betrouwbare gegevens worden verzameld. Momenteel lopen er in ons land zo'n 100 verschillende RAS deelprojecten aan 32 vogelsoorten. Weidevogels, meeuwen, sterns, zwaluwen en holenbroeders zijn het populairst. Ook soorten van de rode lijst zijn vertegenwoordigd. RAS kan inzicht bieden in de oorzaken van hun achteruitgang.

Een greep uit de resultaten leert dat Nederlandse Tureluurs gemiddeld een hoge overleving kennen die lijkt samen te hangen met de winterse regenval langs de kusten van ZW-Europa, waar een deel van de vogels overwintert. Ook de overleving van Boerenzwaluwen hangt af van de omstandigheden in hun overwinterings‐gebieden in Afrika. Van onze Kieviten overleeft jaarlijks gemiddeld 76%, en dit wordt vooral beїnvloed door de strengheid van de winter in Nederland. Klimaatverandering kan dus op al deze soorten effect hebben.

TureluurFeest

Naast waardevol is het ook leuk om mee te doen aan RAS. Het project vereist inventiviteit, en deelnemers leren door het intensieve veldwerk veel over het gedrag van hun doelsoort. Zo weten Huismus-RAS-sers als geen ander dat deze slimme vogels zich vrijwel nooit twee keer laten vangen, en bleek uit een studie aan Tureluurs dat elk jaar 10% van deze vogels in echtscheiding ligt. Door naast het volgen van de volwassen vogels ook hun broedsucces te bepalen, jongen te ringen en andere waarnemingen te doen ontwikkelen sommige RAS projecten zich tot volwaardige populatie‐studies, die zich kunnen meten professionele onderzoeken. Wetenschappers weten dat gelukkig ook te waarderen, en de samenwerking wordt steeds intensiever.

TureluurFeest

Niet elke vogelsoort leent zich even goed voor RAS. Sommige soorten laten zich moeilijk vangen, vertonen te weinig plaatstrouw, of zijn te verstoringsgevoelig. Het spreekt voor zich dat het welzijn van de vogels voorop staat. Steeds vaker wordt gebruik gemaakt van kleurringen zodat na de eerste vangst geen verstoringen meer nodig zijn om de vogels te kunnen volgen. Zo draagt RAS door meer kennis bij aan de bescherming van vogels.

Henk van der Jeugd (Vogeltrekstation), Hans Schekkerman (SOVON Vogelonderzoek Nederland) en Wim Tijsen

TureluurFilm